Solucan Gübresi Bilgi Portalı 08 Aralk 2016

Atık mantar kompostu ve solucan gübresi

Atık mantar kompostu ve solucan gübresi

Atık mantar kompostu ve solucan gübresi

atık mantar kompostu

Ülkemizde son yıllarda mantar yetiştiriciliği büyük ölçüde artmıştır. Mantara olan talebin her geçen gün artmasıyla birlikte var olan tesisler üretim kapasitelerini arttırırken yeni tesislerin de açılmakta olduğunu görüyoruz. Söz konusu tesislerde mantar kompostu, parçalanmış samana genellikle tavuk yada at gübresi, su, jips ve gerekli gübreler ilave edilerek kompostlaştırılmasıyla elde edilmektedir. Söz konusu materyale misel aşılandıktan sonra üzerine genellikle belirli ölçüde kireçlenmiş peat tabakası serilerek üretim yapılmaktadır.

Mantar yetiştiriciliğinde üretim sonrası atık mantar kompostu açığa çıkmaktadır. Bu materyalin yani mantar kompostunun yüksek organik madde kapsamı ve zengin mineral bileşimi nedeniyle toprak fiziksel özelliklerinin gelişimine ve bitki beslenmesine önemli katkılar sağlayabilecek nitelikte olduğu da yapılan çalışmalarla tespit edilmiştir (Tüzel ve ark., 1992, Szmidt ve Convay, 1995).

Türkiye’de mantar üretimi yapan işletmelerden yılda 10.000 ton dolayında atık mantar kompostu ortaya çıkmaktadır. Yapılan araştırmalarda atık mantar kompostunun meyve ve sebze tarımının yanı sıra süs bitkileri yetiştiriciliğinde de belli koşullara uyularak kullanılabileceği bildirilmektedir (Kütük, 2000).

Dünyada beyaz şapkalı kültür mantarından sonra en çok üretimi yapılan istiridye mantarı Ülkemizde de son yıllarda hızla üretimi artmaktadır. Tadının ete benzemesiyle farklı ve güzel bir lezzete sahip olan istiridye mantarına ilginin her geçen gün arttığı gözlenmektedir. İstiridye mantarı yetiştiricilerinin artmasıyla üretim de buna paralel artmaktadır. İstiridye mantarı kompostu diğer mantar kompostlarına göre tuzluluk oranı olmadığından direkt olarak solucanlara yem olarak verilebilmektedir.

Atık mantar kompostunun 6 ay çürütüldükten sonra sebzecilikte fide ortamı, 2 yıl çürütüldükten sonra ise organik gübre veya tekrar mantar üretiminde örtü toprağı olarak kullanılabileceği belirtilmiştir (Günay ve ark., 1996).

Mantar tesislerinde üretim sonrası açığa çıkan bu kompostları değerlendirmenin en iyi yolu ise bu kompostları kültür solucanları tarafından çok değerli bir gübre olan solucan gübresine dönüştürmektir.

Yaptığım denemelerde atık istiridye mantarı kompostunu kültür solucanları çok sevmekte olduğunu gördüm. Mantar kompostunu kısa sürede tüketen solucanlar kısa sürede solucan gübresi üretirken, mantar kompostuyla hazırlanmış bu ortamda solucanların daha çok çoğaldıklarını da fark ettim.

Mantar kompostu hazırlanmasında kullanılan buğday veya arpa samanları yüksek miktarda bitki besin elementi içermektedir.

Bu materyallerin kompostlanması ile besin maddesi bakımından zengin bir organik gübre elde edilebilir. Bunların uygulanması ile toprakların bitki besin elementleri ve organik madde içeriği arttırılmış olur. Saman diğer organik gübreler gibi küçümsenmeyecek miktarda besin maddesi içermektedir (Pilanalı, 2001). Kaboneka ve ark. (2006) tarafından yapılan çalışmada buğday anızının 5.5 g/kg N, 0.4 g/kg P, 0.9 g/kg S, 10.4 g/kg K, 2.9 g/kg Ca, 0.6 g/kg Mg içerdiği ve C/N oranının 76.4 olduğu bildirilmiştir. Bu çalışmadan görüldüğü gibi buğday anızı özellikle potasyum (K) ve azot (N) bakımından zengin bir materyaldir.
Dolayısıyla tarım alanlarında kompostlanarak kullanılmaları ile mevcut besin içeriklerinin geri kazanılması mümkün olacaktır. Ancak; bu materyallerin C/N oranının yüksek olması azotun mikroorganizmalarca bağlanmasına bazı kültür bitkilerinde yüksek düzeylerde ve erken dönemlerde azot gereksinimleri dolayısıyla azot noksanlık belirtilerinin görülmesine neden olabilmektedir. Bu nedenle samanın yanı sıra toprağa bir miktar da azotlu gübre verilmesi yararlı olmaktadır. Örneğin yulaf samanı için her bir ton kuru madde için 7 kg saf azot ilavesi çürümeyi hızlandıracaktır. Ortalama olarak her bir ton kuru madde için 8-9 kg saf azot ilavesi gereklidir (Pilanalı, 2000).

atık mantar kompostu atık mantar kompostu atık mantar kompostu atık mantar kompostu atık mantar

bugday samanı

bugday samanı

atık mantar kompostu atık mantar kompostu atık mantar kompostu atık mantar kompostu atık mantar

Yukarıdaki çizelgede görüldüğü üzere buğday samanı bitki besin maddelerince yüksek miktarda mineral madde içermektedir.

Özellikle istiridye mantarı kompostu ana materyalinin tamamını oluşturan buğday samanı, mantar kompostu olarak kullanımından sonra bu atığın solucanlara mama olarak değerlendirilmesiyle yüksek kalitede organik solucan gübresi üretimi sağlanabilir.

İstiridye Mantarı Atık Kompostundan Organik Gübre Yapımı

İstiridye mantarı kompostu için değişik formüller mevcuttur. Benim denediğim formül; %95 buğday samanı %5 kepek şeklindeydi. İstiridye mantarı yetiştiriciliği süreci için buraya tıklayabilirsiniz.

samanın kompost olarak kullanımı

Mantar hasadı tamamlandıktan sonra atık kompostu olduğu gibi solucanlara verdiğimde olumlu sonuç aldım. Fakat bu atığa iyi yanmış çiftlik gübresi, az ince kum ve bir miktar ince çekilmiş yumurta kabuğu da karıştırılırsa karışım daha iyi olacaktır.

atık mantar kompostu atık mantar kompostu atık mantar kompostu atık mantar kompostu atık mantar

Sonuç; kısa zamanda organik solucan gübresi olacaktır!

atık mantar kompostu atık mantar kompostu atık mantar kompostu atık mantar kompostu atık mantar

Bitkisel atıkların organik gübre olarak değerlendirilmesinde, solucanların süreci daha da hızlandırdıkları gibi gübre kalitesini de arttırdığından dolayı bitkisel atıklarımızı solucanlar ile değerlendirebiliriz. Bu konumuzda atık mantar kompostlarının değerlendirilmesi konusunu incelemeye çalıştık. Ülkemiz de yıllık 10.000.000 kg. atık mantar kompostu olduğu düşünülürse bu kaynağın topraklarımıza organik gübre olarak tekrar değerlendirilmesi fakirleşen topraklarımızın tekrar kazanımı sağlayacaktır. Ayrıca gübre üretiminde dışa bağlı olduğumuz göz önüne alınırsa ekonomimiz için bir değer olacağını unutmamalıyız.

atık mantar kompostu atık mantar kompostu atık mantar kompostu atık mantar kompostu atık mantar kompostu atık mantar kompostu atık mantar kompostu atık mantar kompostu atık mantar kompostu atık mantar kompostu atık mantar kompostu atık mantar kompostu atık mantar kompostu atık mantar kompostu

Etiketler:

Yorumlar

  1. Bilgen diyor ki:

    Ben bu mantar kompostunu kulanabilirmiyim ,solucanare yem olarak vermeye.Ve sonucta kaliteli humus elede edebilirmiyim.
    Bildigim kadar mantar kompostunda asiri derecede tuz orani var.Bu tuz orani dusucek mi solucan bunu hazmetikten sonra.
    p.s: Kusura bakmayin turcem biraz zayif

    1. Savaş Gönen diyor ki:

      Sayın Bilgen,

      beyaz şapkalı mantar kompostu ile istiridye mantar kompostu birbirinden farklıdır. Beyaz şapkalı kültür mantarı kompostu tuzlu ve kimyasal içeriklidir. Bu kompostun en az bir yıl dışarıda ve yağmur altında bekletilerek yıkanması sağlanmalıdır. Ondan sonra solucanlara verilecek olan yemin içine karıştırılıp fermente edilmesi gerekir.

      Diğer yandan istiridye mantarı kompostu daha farklıdır ve diğer gibi kimyasal ve tuz içermez. Solucanlara doğrudan verilebilir. Bu konuda diğer bir yaz için Mantar Endüstrisi Atıklarının Vermikültürde Kullanımı başlığına göz atabilirsiniz.

      Saygılarımla.

  2. yavuz diyor ki:

    Savaş Bey ;
    iyi çalışmalar biz bu solucan gübresini mantarlar da kullanabilir miyiz acaba ?
    eğer ki kullanılıyorsa ne kadar ne ölçüde kullanılmasını tavsiye edersiniz
    teşekkür ederim…

    1. Savaş Gönen diyor ki:

      Sayın Yavuz,

      solucan gübresinin şapkalı mantar üretiminde üst toprağı olarak kullanımına dair yurt dışında birkaç çalışma var. Ama daha çok denemenin yapılması gerek. Üst toprak olarak dilerseniz bir kaç partide deneme yapabilirsiniz. Çok fazla bir miktara ihtiyacınız yok. Normal de üst toprak olarak kullandığınız miktar ne kadarsa o kadar yani… Sonuç alacak olursanız bildirmenizi rica ederim.

      Saygılarımla.

  3. ethem diyor ki:

    arkadaşlar mantar üretimin den sonraki atılan toprağı tarlam da kullansam ne olur

    1. Savaş Gönen diyor ki:

      Sayın ethem,

      eğer şapkalı mantar ise, arta kalan kompostu dinlendirmeniz, yağmur altında yıkamanız ve ondan sonra kullanmanız gerekir. Ancak eğer istiridye mantarı kompostu ise sadece kompostlaştırıp doğrudan kullanabilirsiniz.

      Saygılarımla.

  4. Uğur diyor ki:

    Çok güzel bir çalışma, öncelikle tebrikler. Kompost içeriği olarak pamuk kullanılırsa çiftlik gübresiyle birlikte solucanlarımıza yem olarak verebilir miyiz? Bu konuyla ilgili bir çalışma var mı? Teşekkürler.

    1. Savaş Gönen diyor ki:

      Sayın Uğur,

      pamuk çok zor ayrışan (bozunmaya uğrayan) bir maddedir. Bu nedenle kompostlanması zor ve dolayısıyla da solucanlar tarafından tüketilmesi de zor olacaktır. Her şeye rağmen denemekte fayda var, ancak başarılı olsa bile çok da verimli olabileceğini düşünmüyorum.

      saygılarımla.

      1. Uğur diyor ki:

        Cevabınız için teşekkürler. Şimdi bir yerde karşıma çıktı, üzüm posası organik atık olarak kullanılabilr mi Savaş bey?

        1. Savaş Gönen diyor ki:

          Doğru koşullarda Fermente edilerek kullanılabilir.

          1. Uğur diyor ki:

            Çok teşekkür ederim.

  5. Burçin diyor ki:

    İyi günler savaş bey solucanlar bakarken kabın içinden iki tane solucan şişmiş halde buldum.diğerlerine göre baya büyüktü içi suyla doluymuş bu normal mi.ilginiz için çok teşekkürler.

    1. Savaş Gönen diyor ki:

      Sayın Burçin,

      solucanlar bir nedenle ölmüşler ve içindeki bakteriler onu şişirmiş. Çok geçmeden eriyip giderler…

      Olur böyle şeyler zaman zaman…

      Saygılarımla.

  6. Tayfun Öztürk diyor ki:

    Merhaba, Şeker fabrikarından çıkan şeker pancarı küspelerini solucanlara kompos olarak verebilir miyiz ?
    Teşekkürler

    1. Savaş Gönen diyor ki:

      Sayın Tayfun,

      küspeleri saman vb malzemelerle karıştırıp kompostlama yaptıktan sonra verebilirsiniz. Kompostlama yaptıktan sonra bir miktar deneme yapıp solucanlarınızın tepkisine bakmanızı ve ona göre devam etmenizi tavsiye ederim.

      Saygılarımla.

  7. Engin Pars diyor ki:

    Savaş bey merhaba, solucanların renkleri koyulaştı, cılızlaştılar. Bir süredir keyifsdizler ve bulundukları kaptan dışarıya kaçmalar. her birini tek tek toplayıp mamanın içinden yeni yatak ve mama yaptım. Ama değişen birşey yok. Neden kaçmalar ve intiharlar olabilir. Saygılar.

    1. Savaş Gönen diyor ki:

      Sayın Pars,

      çok büyük bir ihtimalle yemde veya sulama biçim ve yoğunluğunda bir sıkıntı vardır. Solucan düzensiz pH, yetersiz oksijen ve anaerobik ortam nedeniyle oluşan metan gazı dolayısıyla sistemden kaçabilir. Bunlar dışındaki nedenler için birebir gözlem gerekir.

      Saygılarımla

Yorum Yaz