Solucan Gübresi Bilgi Portalı 08 Aralk 2016

VERMİKÜLTÜRE GİRİŞ

VERMİKÜLTÜRE GİRİŞ

Vermikültür

Solucan gübresi üretimi veya vermikültür, organik atıkları besince zengin humusa dönüştürmek için solucanlar ve mikro-organizmalardan faydalanır. Bu süreç, düşen yapraklar, hayvan gübresi yığınları ve çürümüş kütükler gibi ayrışmaya ve çürümeye başlamış bitki örtüsü içinde doğal olarak var olan bir süreçtir. Solucanlar bir taraftan ayrışmaya başlamış olan organik maddelerle beslenirken, diğer taraftan da kendileri de bizzat ayrışma sürecinde yer alan mikroorganizmalar, bakteriler, mantarlar ve protozoa gibi canlılarla da beslenirler. Organik maddeler solucanların sindirim sisteminden geçer ve gübre olarak dışarı çıkarlar. Elde edilen kompost bu dışkıdan ve diğer organik parçacıklardan oluşur. Bu sürecin yan ürünleri, doğal organik ayrışma sürecinde ortaya çıkan su buharı ve karbondioksittir. Geleneksel kompost elde etme yöntemlerinin aksine solucan kompostu tekniği ile elde edilen organik materyal yüksek ısılara erişmez.

Vermikompost (Solucan Gübresi Üretimi) Ne Demektir?

Solucan gübresi üretimi, solucanların organik atıklarla beslenmesi ve yine solucanlar tarafından üretilen gübreye dönüştürülmesi sürecidir. Bu süreç, 20-55 santigrat derece arasında faaliyet gösteren özel solucanların ve mezofilik bakteri aktivitelerinin çalışmaları sonucu organik atıkların hızlandırılmış bir şekilde ve kontrollü olarak çözülmesi sürecidir.

Vermikültür (Solucanekin ) Ne Demektir?

Vermikültür (Solucanekin ) solucanların organik atıklarla beslenmesi ve solucan üretimi demektir. Sitemin birincil amacı organik atıkların bertarafı, ikincil amacı ise solucan gübresinin üretilmesidir.

Organik Atık veya Bakterilerle Ayrışabilen Atık Ne Demektir?

Organik atık veya bakterilerle ayrışabilen atık demek, bitki veya hayvan kökenli atık demektir. Bu atık grubu mutfak atıklarını içerir: çay posası, yumurta kabuğu, meyve ve sebze kabukları, pişmiş yemek atıkları, et ve kemikler, yağrak ve çim içeren bahçe atıkları, mukavva ve kağıt atıklar. Bu atıklar 100% dönüştürülebilir atıklardır.

Solucan gübresi bitkiler için neden çok iyidir?

Organik atıklar aynı zamanda süreç içinde kimyasal değişikliklerden de geçerler. Bu durum, bitkiler ihtiyaç duydukça alabilecekleri belli bir formda olacak şekilde besinlerin bitki kökleri için daha kolay erişilebilir olmasını sağlar. Solucan gübresi üretim süreci, örneğin lağım pisliği içinde bulunan ağır metalar gibi toksinler üzerinde de aynı etkiye sahiptir. Bu süreç sabitleşme (fixation) olarak adlandırılır ve bitkilerin ihtiyaç duyduklarından daha fazlasını almalarını engeller. Araştırmalar solucan gübresi üretim sürecinden geçen organik maddelerde aynı zamanda ciddi bir patojen düşüklüğü olduğunu da göstermiştir.

Solucan gübresi besinlerin bitkiler tarafından alınabilir olmasını engelleyen, toprağın pH derecesinin çok yüksek ya da düşük olması durumunda, bitkiler için bir tampon görevi görürler. Solucan gübresi bakteriler, organik maddeler, kullanılabilir azot, kalsiyum, magnezyum, fosfor ve potasyum açısından toprağın sahip olduğundan daha zengin bir içeriğe sahiptir. Solucan gübresi biyolojik olarak aktifdir ve toprağı 4 yıla kadar sürekli bir forma sokar. Birleşik Devletlerde domates bitkisi üzerinde yapılan bir deneysel çalışma solucan gübresi üretimi 33% arttırmıştır.

Solucan Gübresi Üretimi Atıkların hacminde azalmaya neden olur mu?

Solucan gübresi üretimi süreci atıkların hacminde 60%’lara varan bir azalmaya neden olur. Elde edilen ürün yoğunlaştırılmıştır ve yüksek besin değerine ve su tutma kapasitesine sahiptir.  

Solucan gübresi üretimi hızlı bir süreç midir?

Solucan gübresi üretim süreci normal kompost üretim sürecinden daha hızlıdır. Normal bir kompost ortalama  6 ayda elde edilirken solucan gübresi yaklaşık 1 ayda elde edilebilir.

SOLUCANLARLA LAĞIM ÇAMURUNUN İŞLENMESİ

Vermikültürün tanıtımının gerisinde yatan itici güç, ya da diğer yenilenme süreçleri, organik maddelerin geri dönüşümüne ve tekrar toprağa kazandırılmasına olan ihtiyacın dünya çapında öne çıkmasıdır. Organik maddelerin toprağa geri kazandırılması (damping) konusunda destekleyici yasalar kanunlaştırılıyor. Aynı zamanda geri kazandırım (damping) yapılarının maliyetinin artması çiftçilerin, topraklarının bozulmasını durdurmak ve tersine çevirmek için uyguladıkları eylemlerini değiştirme ihtiyacı konusunda daha fazla arkında olmalarını sağlamıştır. Bu nedenle,  atık işleme ve son ürünün tüketimi konusunda ortada bir pazar baskısı vardır.

Büyük ölçekli vermikültür, ko-kompostlama (ko-kompostlama: organik maddelerin birden fazla materyal kullanılarak kontrollü bir şekilde aerobik olarak bozulmasıdır, örneğin dışkı çamuru ve organik katı atıklar) veya kireç stabilizasyonuna karşı ekolojik ve ticari olarak sürdürülebilir bir alternatif sunmaktadır.

Bir sonraki aşamada solucanlar tabakhane, kok tesisleri gibi normal metotlarla temizlenmesi yasaklanmış olan kirli terkedilmiş endüstri bölgelerinde ve depola sitelerinin arındırılmasında temizlik operatörleri olarak iş görürler.

En büyük avantajları şunlardır:

    •   Kirlilik yaratmayan bir süreçtir. Koku veya atık sıvı üretmez. Rekabetçi maliyet özelliği gösterir.
    •   Ham lağım çamurunu elimine eden bir arıtma tesisinin zemini içerisine tesis edilebilir.
    •   Bölgede üretilen diğer organik atıkların geri dönüşümü için kullanılabilir.
    •   Doymamış ve genişlemekte olan pazar için yüksek değerli bir son ürün üretir.

    1.   GİRİŞ

Vermikültür, organik maddelerin çeşit solucan türlerine yedirilerek yüksek değerli solucan biokütlesi ve gübresine dönüştürülmesi amacını güden bir süreçtir. Solucan gübresi (vermicast) solucan dışkısıdır ve bitki yetiştirme aracı ve toprak düzenleyicisi olarak kullanılır. Solucanlar, arıtma çamurunu da içeren geniş bir ölçek dâhilinde birçok organik maddeyi bitkilerin alabileceği şekle sokarak dönüştürme yeteneğine sahiptirler. Bu konuda laboratuar ölçekli birçok deneme ve küçük ölçekli birçok uygulama gerçekleştirilmiştir. Üç tip süreç gözlemlenmiştir: Kompostlama, kireç stabilizasyonu ve vermikültür. (Kireç stabilizasyonunda suyu alınmış olan çukura pH’ını arttırmak için yeterli miktarda kireç eklenir. Zamanla çamurun PH değeri düzenlenir ve farklı bir kalitede biyosolid elde edilir.)

Yerleşik sistem merkezi bir solucan çiftliğini barındırır; beş artırma tesisinin her birinden kulplu ve kapaklı çamur toplama kaplarıyla atıklar toplanır. Solucan çiftliği iki ayrı bölgeye ayrılmıştır: Solucanlar için yataklama/atık alma alanı ve solucan gübresi depolama/son işleme alanı. Yataklama alanı 100m x 80m’lik bir alanı kapsar. Yüzey katranla mühürlüdür ve atık sıvılar için drenaj kanalları mevcuttur.

    2.   YATAKLAMALAR

Yataklar, yükseltişmiş ağ kafes içerisinde yer alan solucan biokütlesi ve atıklarıyla çevrelenmiş çinko kaplama (galvaniz) çeliktendir. 14 yatağın her biri 3,6 m genişliğinde ve 70 m uzunluğundadır. Yataklar modülerdir ve herhangi bir uzunlukta düzenlenebilirler. Toplamda 3000 metrekareyi aşan büyüklükte olan yataklama yüzey alanı haftada 300 metreküplük bir üretim kapasitesine sahiptir. Yükseltilmiş kafes sistemi sürekli akış sağlayan bir süreçtir. Sisteme atıklar üstten eklenir ve solucanlar materyalleri kademe kademe süreçten geçirirler ve tamamen işlenmiş olan materyal (gübre) alttan toplanır. Sitem, solucanların gübre yığınından ayrılması zorunluluğunu ortadan kaldırarak solucan biokütlesiden azami verim elde edilmesini mümkün kılar. Süreç aynı zamanda faydalı bakteri ve mantarların gelişimini desteklemek için çevresel koşulları da en üst seviyeye çıkarır.

    3.   BESİNLERİN HARMANLANMASI

Beş ayrı bölümden elde edilen atıklar ayrı bir karıştırma kabında toplanırlar. Operasyona başlangıç öncesinde atık çamur tesislerden toplanır ve solucanları cezp ettiğinden emin olmak için doğru harmanı ayarlamak üzere altı haftalık periyot boyunca solucanlara verilir. Her atık kendi harmanlama koşullarına sahiptir. Harmanlamanın amacı atığı havalandırmak ve kokusunu almak ve karbon/azot dengesini sağlamak, pH ve tuzluluk oranını ayarlamaktır. Solucan yataklarının durumuna ve atık maddelerin doğasına bağlı olarak bir dizi organik, mineral ve bakteriyel katkı maddeleri harmana eklenebilir. Yığının olağan uygulaması aynı gün içinde harmanlama ve beslemenin yapılmasıdır. Böylece koku probleminin ortaya çıkması engellenmiş olacaktır.

    4.   BESLEME

Solucan yatakları ilk olarak bütünüyle doldurulduktan sonra günlük olarak yüzey alanı boyunca beslenmelidirler. Beslemenin derinliğini kontrol etmek sürecin önemli bir parçasıdır. Eğer çok fazla besin verilirse, ya da çok kalın bir tabaka besin verilirse, besinin kompostlaşması (kötücül çürüme) veya anaerobik ortamın oluşması kaçınılmazdır. Her iki koşul da solucan faaliyetlerini engeller. Bu nedenle solucanların günlük olarak tükettikleri kadar besinin yine günlük olarak verilmesi temel bir unsurdur.

    5.   DENGELEME SÜRECİ

Solucanların midesinde meydana gelen öğütme ve karıştırma faaliyetleri çamurun parçacık boyutunu düşürür ve bir dizi virüs öldürücü enzim ve bakteriler için geniş bir yüzey alanı ortaya çıkarır. Boşaltım sonrası çamur parçacıkları, yüksek oranda bakteriyel ve fungal canlı nüfusuyla birlikte yükseltilmiş ağ yataklarda aerobik bir ortama maruz kalmaya devam ederler. Dengeleme yataklama boyunca aşağı doğru ilerleyen bir süreçtir. Bu durum ham atıktan solucan gübresi stoklarına varan tipik patojen azaltıcı profili göstermektedir. Solucan gübresi nispeten düşük oranlarda uygulanır. Çok bozuk alanlar hariç hektara 1 tondan daha az solucan gübresi uygulanması tavsiye edilir.

    6.   SON ÜRÜN OLARAK SOLUCAN GÜBRESİ

Solucan gübresi solucanın dışkısıdır. Fakat elde edilen bu dışkı atık çamurdan tamamen farklı bir üründür. Yataklamanın tabanından elde edilen solucan gübresi 80 günü aşkın bir süredir yataklamanın içinde beklemiştir. Kokusuzdur, kaliteli toprak gibi kokar. Tamamen solucan dışkısıdır, içerisinde canlı solucan veya yumurta barındırmaz. İleri işleme süreci, yığının örtü altında kurutulması, kaliteli bir ürün elde etmek için harmanlanması ve tek biçimde olması için elenmesinden oluşur. Ürün steril veya pastörize değildir fakat tüm stabilizasyon ölçütlerini karşılar. Nihai pH 6,3-7,2. arasındadır. Katyon değişim kapasitesi 30’u aşmaktadır. Solucan gübresi, gübre ve toprak düzenleyicisi olarak satılır. Ürünün kalitesi solucanlara verilen besine, kullanılan üretin sürecine, ileri işleme faaliyetlerine göre değişmektedir.

    •   Tohum çimlenme oranını arttırır.
    •   Kök gelişimini hızlandırır.
    •   Fideler daha gelişkin olurlar ve asıl yerlerine ekimi daha erken yapılabilir.
    •   Bitkiler daha kuvvetlidirler ve hastalıklara karşı daha dayanıklıdırlar.
    •   Solucan gübresinin içerisinde bulunandan daha fazla azot alımı imkânı sağlar.
    •   Solucan gübresi dengeli bir N:P:K oranına sahiptir. Geniş spektrumlu iz elementler barındırır. PH dengeli ve nötrdür. Yüksek katyon değişim kapasitesine sahiptir ve bol miktarda organik madde ve biyolojik olarak aktif yararlı bakteri ve mantar içerir.

    7.   GENİŞ ÖLÇEKLİ VERMİKÜLTÜR

Geniş ölçekli vermikültürün bazı farklı avantajları vardır.

    •   Süreç kokusuzdur.
    •   Elde edilen atık su sıvı solucan gübresi olarak kullanılır.
    •   Süreç kirlenmeye neden olmadığı için sistem arıtma tesisi yakınlarında kurulabilir.
    •   Atık çamur ileri derece kaliteli bir son ürüne dönüştürülebilir. Atık kâğıt ve karton, sebze ve evsel atıklar,
        mezbaha ve yeşil atıklar gibi diğer atık ürünler harmanlanarak kullanılabilirler.
    •   Son ürün olarak elde edilen solucan gübresi tamamen kokusuzdur.
    •   Solucan gübresi çevreye bir zarar vermeden veya ürünün kendisinde bir bozulma meydana gelmeden rahatlıkla paketlenebilir ve nakliye edilebilir.

Derleme ve Çeviri: Savaş

Etiketler:

Yorumlar

  1. abdurrahman afacan diyor ki:

    sayın yetkili konyadan arıyorum bilgi edinebilmek maksatlı bir görüşme yapmak istiyorum ama bir telefon nuarası göremedim bir telefon numarası verirseniz memnun olurum

    1. Savaş Gönen diyor ki:

      Sayın Afacan,

      yoğunluk nedeniyle site üzerinden ancak bilgi paylaşımı yapabilmekteyim. Sorularınızı buradan sorabilirsiniz.

      Saygılarımla.

      1. şahin erin diyor ki:

        savaş bey merhabalar öncelikle yazılarınızı takip ediyorum çok faideli bilgiler vermektesiniz bu konuda sizi takdir ederim .
        Ben mardinde istiridye mantarı üreticisiyim ve elimde baya çok miktarda samandan yapılma istiridye mantarı kompostu bulunmaktadır bu kompostu degerlendirmek istiyorum solucan gübresi için uygun oldugunu ögrendim elimde solucan gübresi yapabilecek yeterli yer ve imkanım var bana bu konuda ön bilgi vermenizi rica edecektim eğer sizin içinde uygunsa birlikte çalışabiliriz.

        Ayrıca bir soru solucan gübresinde hiç ayıklama yapmadan alttan boşaltım sistemli bir havuz tertibatı hakkında düşündünüz mü hiç ben böyle bir sistem yapmayı planlıyorum ama fikrinize ihtiyacım var eğer iletişime geçerseniz faideli bir iş yapmıl oluruz.. iletişim ***

        1. Savaş Gönen diyor ki:

          Sayın Erin,

          öncelikle Mantar Endüstrisi Atıklarının Vermikültürde Kullanımı ve Atık mantar kompostu ve solucan gübresi başlıklı konulara göz atmanızı rica edeceğim.

          Evet, atık mantar kompostunu solucan gübresine çevirmek mümkündür. Ancak tek başına ne kadar zengin bir içeriği olur, bunun analiz sonuçlarına göre değerlendirebilirsiniz. Fakat, eğer mümkünse bölgenizden ilaveden seperatörden geçmiş inek gübresi bulur ve mantar kompostu ile harmanlayıp fermente ederek kullanırsanız çok daha ideal olacaktır.

          Bahsettiğiniz sistemin Türkçe adı, Sürekli Akış Sistemidir (Continious Flow Reactor). Bu sistem iyi işleyen bir sistemdir ancak başlangıç olarak pahalıya mal olabilir. Yapımı ise tasarlandığı kadar kolay değildir. Tabi yine de deneyerek tecrübe edebilirsiniz.

          Bu arada konu ve yorumlar tüm kamuya açık olduğu için iletişim bilgileriniz mesajınızda gözükmez. Harici iletişim kurmak isterseniz mail atabilirsiniz.

          Saygılarımla.

Yorum Yaz