Solucan Gübresi Bilgi Portalı 03 Aralk 2016

Solucan Anatomisi (Detay)

Solucan Anatomisi (Detay)

Solucan Anatomisi (Detay)

Solucanlar sürüngen hayvanlardır, bunun solucanların segmentlere sahip olduğu anlamına gelir. Solucanlar çift taraflı olarak simetriktirler. Yani onları ortadan ikiye kesitiğiniz zaman sağ ve sol parçalarının birbirinin ayna görüntüsü gibi benzeri olduğunu görebiliriniz. solucan

Bir çok diğer omurgasızlara göre dolaşım sistemi bütünüyle kapalıdır. Bağırsağın hemen yanında yer alan büyük bir kan damarı bütün vücudu dolanır.

Solucanların ilk bölümleri peristomium olarak adlandırılır ve ağız bu bölümde yer alır. Ağzın hemen üstünde, prostomium olarak adlandırılan dil benzeri bir log yer alır. Prostomium solucanlar tarafından çevrelerini algılamak için kullanılır. Gözleri, kulakları burunlar vs. olmadığından solucanlar prostomium’ları sayesinde toprakta yönlerini tayin ederler. Solucanlar toprakta tüneller açarken vücutları bir tür mukus salgılar. Bu mukus tünellerin iç kısımında toprakla birleşerek bir çimento vazifesi görür ve tünellerin sabit bit yapıya bürünmesini sağlar. Böylece solucanlar bu tünelleri tekrar tekrar kullanabilirler. solucan solucan solucan solucan solucan

Solucanların beyni, çoğunlukla üçüncü segmentte yer alan bir tür kaynaşmış sinir düğümünden ibarettir. Vücutta bağırsak civarında ve uzunlamasına yer alan üç büyük sinir lifi vardır. Bu lifler beyin tarafından üretilen ve ani vücut hareketlerini yöneten dürtülerin (impulse) akışını sağlarlar.

Kafadan itibaren vücüdun yaklaşık 1/3’lük kısmında yer alan bölümün adı, clitellum’dur. Clitellum vücut üzerinde yer alan bir şişkinliktir ve yumurta üretiminde gerekli olan maddelerin vücuda toplanmasını sağlar. Clitellum parlak, mat, oval veya dairesel şekilde olabilir ve genellikle 26 ile 33. segmentler arasında yer alır.

Clitellum vücudun şişkin bir bölümüdür ve sadece üreme olgunluğuna erişmiş solucanlarda görülür. Beyaz, portakal renginde veya kırmızımsı kahverengi görünümünde olabilirler.Solucanlar Clitellum’ları turuncu renkte iken çiftleşmeye hazırdırlar. Yumurtaların (cocoon) üretilmesi için gerekli olan bir çok madde burada üretilirler. Clitellum’un başladığı ve oluştuğu segment sayıları solucan türlerinin belirlenmesinde önem taşımaktadır.

Solucanların en son segmenti periproct olarak adlandırılır. Bu bölüm anüsü içerir. İlk ve son segmentler hariç, diğer segmentlerin her bisi 8 adet kıla (Setae) sahiptir. Bu kıllar solucanı çevrelemiş olan dikenlere benzerler. Solucanların toprakta yol almalarını sağlarlar. Segmentler emeklerken, bu kıllar her bir segmentin toprağa demir almasını sağlar.

Farklı solucanlar nasıl ayırt edilirler?

Ağzı içeren ilk segmentten clitellum’a kadar olan segment sayısı ve clitellum’u oluşturan segment sayısı farklı türlerin tespit edilmesinde kaullanılır. Bu manada farklı sayıda segment sayısına sahip olan solucanlar farklı türlerdir.

Genç solucanları yetişkinlerden nasıl ayırt ederiz?

Tubercula pubertatis veya genital tumescence, clitellum vb. genital işaretleri bulunmayan solucanlar genç solucanlardır.

Yumurtalar clitellum içinde biçimlenirler ve clitellum içinden kafaya doğru yolculuğa çıkarlar. Burada yumurtalar solucandan çıkar ve toprağa dşerler.

Solucanlar, eğer istenmeyen koşular oluşursa (örneğin kuraklaık) uyku ve hareketsizlik periyoduna girebilirler. Bu durum yaz uykusu (aestivation) olarak bilinir. Bu süreçte solucanlar bir düğüm gibi kıvrılırlar ve hafif pembe renkte olurlar.

solucan anatomisi

solucan sürüngen mi

solucanın yan kesiti

solucanın üreme bölgesi

solucanın arka bölümü

solucanın dolaşım sistemi

solucanın merkezi sinir sistemi

solucanın kalsiyum bezleri

Solucanların sindirim sistemlerinde (gut) bir çok enzim mevcuttur. Tüm bunların hepsi solucan gübresi için ve tabi bizler için faydalıdır. solucan solucan solucan solucan solucan solucan solucan solucan solucan solucan solucan

Solucanlarda sindirim, proetaz enzimini (proteinleri parçalayan proteolitik enzimleri) salgılayan yutağı çevreleyen hücreler ile gerçekleştirilen büyük oranda hücre dışı (ekstraselüler) bir faaliyettir. Yutak aynı zamanda yiyeceklerin yağlanmasını ve mide boyunca kolayca geçmesini sağlamak amacıyla mukus da üretir.

Ayrıca bağırsaklar da enzimler salgılarlar: tripsin ve pepsin gibi proteaz enzimi, nişastayı şekere parçalayan diastaz enzimi, katı ve sıvı yağları parçalayan lipaz enzimi. Salgılar baziktir ve yutulan topraktaki humik asidi nötralize etmeye yardımcı olur. Bu asitler toprağa organik madde parçalayıcı olarak salınır. Aşırı kireçli topraklar hariç diğer bütün topraklarda, solucan bağırsağı içeriği asidik kalır. Ayrıca bakteriler de sindirimde muhtemelen yardımcı olan enzimler salgılamaktadır. solucan solucan solucan solucan solucan solucan

Solucanların bağırsağı, içerinde meydana gelen polimerizasyon reaksiyonlarında anahtar enzim görevi gören peroksidaz yoğunluğuna yüksek derecede sahiptir. (ÇN: PEROKSIDAZ i. <fr. peroxydase>. Biyokim. Oksidaz grubundan enzim. Peroksidaz’lar peroksitlerden oksijen alarak başka maddelere veren katalizörlerdir; peroksidazla birarada bulunan peroksit bir atom oksijenini serbest bırakır, bu oksijen oksitlenebilen başka bir maddeye gider tutunur. Hemoglobin bir peroksidazdır. Peroksidazlar akyuvarlarda (miyeloperoksidaz), taze sütte ve özellikle bitkiler âleminde de bulunur. (Kaynak: vik2.com/peroksidaz/).

Solucan bağırsaklarında bulunan diğer enzimler ise şunlardır:

Sellülaz (ve bunun aktivitesi) ve proteolitik. Solucanların tükürük bezlerinden salgılanırlar. Diğer iki enzim ise, kırmızı solucanların  bağırsak duvarlarında bulunan proteaz ve amilaz enzimleridirler. Bağırsak duvarında (gut wall) sellülaz ve kitinaz (chitinase) adlı diğer enzimler de salgılanırlar. Ana enzim olarak bahsedilen şey aslında, bağırsaklar içinde ve bağırsaklar tarafından salgılanan ve diğer tüm enzimleri bağlayan kolemik sıvısıdır. Kolemik sıvısı bu bağlama işlevi ile solucan dışkısının doğasında olan topaklanma faktörünü yerine getirir. Bu sıvı aynı zamanda solucanlar tehlike altındayken savunma mekanizması olarak da salgılanırlar ve saldırgan yırtıcılar için tatları pek iğrençtir. Bu sıvı solucanların anüslerinden atılan sarı bir sıvıdır bizler için de bütünüyle zarar vericidir.

Kalsiyum bezleri, yemek borusunun bazı aktivitelerini üstlenen basit kıvrımlar olabilir veya kalsiyum karbonat granüllerince zengin hücrelerle dolu oval veya silindirik kanallar olabilirler. Kalsiyum bezlerinin aktivite düzeyleri türlere bağlıdır ve yılın belli zamanlarında etkin olurlar; kışın küçük kanallara dönüştükleri ve böylece görülmelerinin zor olduğu yılın diğer zamanlarında kalsiyum karbonat ile genişlediği raporlanmıştır.

Aslen kalsiyum bezlerinin kalkerli topraklarda yaşayan ve büyük miktarlarda kalsiyum karbonat (kireçtaşı) sindiren solucanların aşırı kalsiyumu kendilerini korumak için salgılamalarını sağladıkları düşünülür. Buna rağmen solucanlar kalsiyumca zengin topraklarda yaşaması ya da yaşamaması, kalsiyum bezlerinin fonksiyonlarıyla bağlantılı görünmemektedir. Bezlerin büyük miktarlarda karbonik anhidraz enzimini içerdiği görülmektedir. Bu enzim kalsiyum karbonat üretmek için, kalsiyumla reaksiyona soktuğu karbondioksiti bağlar. Karbondioksit solucanların içinde solunumla üretilir ve asidik olduğu için vücut dışına atılmalıdır.

Kalsiyum bezlerinin alındığı deneyler göstermiştir ki,  solucanların sölom sıvısında asitlik (PH düşürücü) yükselmiştir. Bu da sonuç olarak kalsiyum bezlerinin asitlik düzenleyici olmakta önemli bir role sahip olduğunu ortaya koymuştur. Bu bezler tarafından salgılanan kalsiyum karbonat, solucanın dışkısıyla beraber atılan kristalleri veya konkresyonları oluşturmak için bol miktarda olabilirler. Belki kışın solucanların solunum oranı düşen ısıdan dolayı azaldığı için bu bezlere fazla ihtiyaç duyulmayabilir.

hidrostatik iskelet

Metanefridyumlar böbreklere eşdeğerdir ve boşaltım ile geçişim düzenleyici olarak işlev görürler. Yukarıdaki görselde yer alan mideyi ve bağlı olarak kan damarını ve metanefridyumları kaldırdığımızda aşağıdaki görsel elde edilir.

solucanın üreme detayları

Solucanlar çiftleştikten sonra 12 aya kadar kokon üretirler. Bir sonraki çiftleşmenin engellendiği deneyler göstermiştir ki, bu 12 aylık periyot süresince kokonların yavru çıkarma gücü düşmüştür ve sonraki 7 ayda ise hiç yavru çıkışı gözlenmemiştir. Çiftleşme sonrası kokon üretimi ilk 2-3 ayda zirveye ulaşır. Her bir solucan, tek bir çiftleşme sonrası ortalama olarak yaşayabilen 5 kokon üretir. Eğer müsaade edilirse solucanlar, henüz ilk çiftleşmelerinden kalan kokonları üretmeye devam ederken diğer taraftan da çoğunluklar bir başka solucanla olmak üzere tekrar çiftleşmeyi sürdürürler.  Bu durum çoğunlukla bir rekabete neden olur: sonraki eş, ilk eşten kalma depo edilmiş spermlerin yerini kendi spermlerinin alması için çaba gösterir.

solucan ve vücut kılı

solucanın hareketi

Resimde soldan sağa her bir çizgi solucanın bir saniyede katettiği mesafeyi göstermektedir. Solucanın nasıl hareket ettiğini anlamak için öncelikle hareketi için gerekli olan dairesel ve uzunlamasına kasların kasılmasıyla beraber solucanın vücudunda nasıl değişikliklerin olduğuna bakmamız gereklidir. Dairesel kaslar solucanın çevresinde dairesel olarak kasılırken uzunlamasına kaslar bir segmentten ötekine paralel olarak kasılırlar. Bu kaslar, basınç altında tutulabilir hidrostatik iskelet gibi işlev gören sıvı dolu vücut boşluğunda veya sölom üzerinde hareket ederler.

Dairesel kasların kasılması solucanı daha ince yapar, çünkü vücut boşluğu sıvısı esasen sıkıştırılamaz olduğu için sabit bir hacim tutar ve basınçtaki artış sıvıyı dışa doğru zorlar. Böylece solucan uzar ve incelerek ileri doğru hareket etmiş olur.

Uzunlamasına kaslar ise solucanı kısaltır, biçimlendirici sölom sıvısı dışa doğru basın yaparak solucanın şişmanlamasına neden olur.

solucanlarda dairesel kaslar

    1. çizimde kaslar çalışmıyor, uzunlamasına kaslar dinlenmekte.
    2. çizimde uzunlamsına kaslar dinlenmekte ve dairesel kasların kasılması ise solucanı ince ve uzun yapmakta.
   3. çizimde dairesel kasların dinlenmekte ve uzunlamasına kasların kasılması solucanı kısa ve şişman yapmakta.
   4. çizimde ise solucanın sol yarısında dairesel kaslar kasılmakta ve sağ yarısında ise uzunlamasına kaslar kasılmakta.

solucanlarda uzama

Solucanlar bazı kasları ve kılları yardımıyla haraket ederler. Kılların arabalardaki frenler gibi bir işlevi vardır, solucanların yavaşlamasını ve durmasını sağlarlar. Solucanlar vücutlanı halka halka saran ve boylu boyuna uzayan iki tür kasa sahiptirler.

Yuvarlak kasları gerildiğinde solucanların bedenleri incelir ve uzarlar. Dairesel kasların bu hareketi sonucunda solucanlar öne doğru hamle yaparlar. Doğrusal kasları gerildiğinde ise, arka tarafları ön tarafa doğru çekilirler.

Hareketlerini gösteren bir animasyon:

SOLUCANLARIN HAREKETİ

Solucanlar sanıldığı kadar basit canlılar değillerdir. Detaylarda o kadar büyüleyici özellik ve güzellikleri var ki…

İlk olarak genel bir bakışla vücut yapılarını ve beslenme şekillerini tanıyalım.

Bunun için aşağıda yer alan “Solucan Sindirim Sistemi” adlı başlığı tıklayarak başlayalım. Animasyon açılınca, önce sayfada “Çıkış” yazısının altında yer alan kırmızı ok işareti ile ilerliyoruz, ok işaretinin işlevi bitince “İleri” düğmesiyle ilerliyoruz. İyi izleyin, sonunda sizi bir sınav bekliyor olacak.

SOLUCAN SİNDİRİM SİSTEMİ

Şimdi biraz daha detaya inelim: Hadi aşama aşama solucanları tanıyalım:

1. Başı ve Kıçı

soy ağacı nasıl yapılır


2. Segmentleri ve Kılları

solucanların Segmentleri ve Kılları


3. Ağzı

solucanın ağzı

4. Sindirim sistemi

Sindirim sistemi


5. Çiftleşme_1

solucanlarda çiftleşme


5. Çiftleşme_2

solucanlarda çiftleşme


5. Çiftleşme_3

solucan yumurtası


6. Vücudu

solucanın vücut yapısı


7. Clitellum_Halka

solucanlarda Clitellum halkası


8. Kalpleri

solucanın kalpleri


9. Hareket Edişi

solucanın hareketi


10. Nefes Alışı

solucanın nefes alışı

 

11. Işık Duyarlılığı

solucanın ışık duyarlılığı


12. Soyağacı

solucanın soy ağacı


Derleme ve Çeviri: Savaş solucan

Etiketler:

Yorumlar

  1. harika diyor ki:

    bu benim ödevim için harika

    1. Savaş Gönen diyor ki:

      Fayda sağlamış olmasına sevindim.

  2. Abdurrahman yAşar diyor ki:

    Merhaba savaş bey aslında sizinle tanışıyoruz Edirne’deki tesisinize Fakültemiz aracılığıyla teknik gezi düzenlemiştik bi konu hakkında yardımınıza ihtiyacımız var bizim bitirme ödevimiZ solucanların humki asit ceviz kabuğu Polimer Üzerindeki hareketlerini deniceZ ve bununla ilgili Tübitak’a purojemizi gnderme aşamasındayız bununla ilgili bi makale yazmanızı Rica ediyoruz bizim bu yolda başarı sağlayacağınıza inanıyoruZ şimdiden çok teşekkür ediyoruz.çanakkale 18 Mart Üniversite’si ziraat fakültesi

    1. Savaş Gönen diyor ki:

      Sayın Yaşar,

      projenizin kabul görmesini ve çalışmanızın başarıya ulaşmasını dilerim. Üzerinde çalışmayı seçtiğiniz konu farklı ve güzel bir konu. Bildiğim kadarıyla üzerinde çalışma yapılmamış bir konu. Tam da bu nedenle benim bu konuya dair bir makale yazmam oldukça zor. Çünkü bahsi geçen konu ciddi bir araştırma ve inceleme gerektiriyor. Fakat eğer projeniz kabul görürse ve çalışmayı tamamlayabilirseniz sitemde muhakkak yayınlamak isterim.

      Kolay gelsin.
      Saygılarımla.

  3. bedirhan diyor ki:

    sayın SAVAŞ Bey
    yaptığınız çalışma için size teşekkür ediyorum.Acaba sizde solucanların toprağa kazandırdığı (vitamin,mineral vb.)faydalar hakkında bir makale var mı ? yardımcı olabilirmisiniz

    1. Savaş Gönen diyor ki:

      Sayın bedirhan,

      bu sorunuzun yanıtı genel olarak sitede birçok makale içinde zaten yer almaktadır. Harici olarak, üretilmiş olan solucan gübresinin içerik analiz raporlarına bakabilirsiniz. Bahsettiğiniz içerikle onlardır. Saygılarımla.

Yorum Yaz