Solucan Gübresi Bilgi Portalı 03 Aralk 2016

Kentsel ve Evsel Katı Atıkların Solucanlarla Geri Dönüşümü Üzerine

Kentsel ve Evsel Katı Atıkların Solucanlarla Geri Dönüşümü Üzerine

SOLUCAN GÜBRESİ VE KENTSEL ATIKLAR

BÖLÜM1

 GİRİŞ

 1.1 ARAŞTIRMANIN GEREKLİLİĞİ

Hızlı ekonomik büyüme ve güçlü kentleşme süreciyle, doğal kaynakların sömürülmesi ve tüketilmesine yönelik insan ihtiyaçları durmadan artmaktadır. Bu durum, örneğin katı atıklar gibi birçok çevresel probleme neden olmaktadır.  Muhtemelen, katı atıklar, Vietnam da dâhil olmak üzere gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde mevcut en büyük sorunlardan biridir. Özellikle bilim ve teknolojinin hızlı gelişimi insan yaşantısının artan ve gelişen ihtiyaçlarıyla karşılaştı ve kentleşme hızlandı. İşte bu durum atıkların çoğalmasının ana nedenidir ve binlerce ton günlük katı atığın işlenmesiyle sonuçlanmıştır.

Günümüzde, kentsel katı atıkların çoğu toplanır ve sağlığa uygun farklı depolama sahalarına sevk edilerek işlenmektedir. Büyük yatırımlar ve oldukça modern teknolojilere rağmen, bu tür siteler hala çöp ve depolama sitesinden yayılan atık gazlar (ve kötü kokular) ile çöplerden sızan sıvı nedeniyle çevre kirliliğine neden olmaktadır. Özellikle, sağlığa uygun bu depolama sahalarının teknolojisi çok büyük araziler gerektirmektedir ki bu arazilerin çok uzun bir süre (30-50 yıl) için başka amaçlara yönelik kullanılması oldukça zordur. Ayrıca bu tür arazilerin düzenli bakımının ve yıllık büyük miktarda harcamalarla denetlemesinin yapılması gerekmektedir (sahalar 20-25 yıl için kapatılmaktadır).

Bunun yanı sıra, üretim malzemesi ve gübreye dönüştürülebilir olan bu katı ve organik atıklar (çöplüğün 65-80%’ini oluşturmaktadır) belirtilen süreçte kayba uğrarlar, bu da çöpten gelen yararlı hammadde kaynağının büyük oranda heba olması ve çöplerin depolama sahalarına nakliyesinde büyük maliyetlerin oluşması anlamına gelmektedir. Dolayısıyla gömülecek olan çöpün miktarını azaltabilmek için önerilen çalışma, ayrıştırılabilir organik çöplerin epeigeic solucan türleriyle faydalı organik gübreye dönüştürülmesidir.

1.2 ARAŞTIRMANIN AMACI

Büyük şehirlerdeki mevcut atık ve çöp problemlerinin çözümüne yönelik yollar aramak. solucan gübresi

1.3 ARAŞTIRMANIN İÇERİĞİ

Epeigeic solucanların kullanılmasıyla çöplerin organik gübreye dönüştürülme metodunun araştırılması.

1.4 ARAŞTIRMA METODU

Esas olarak araştırma içeriği ile ilgili olarak kullanılan araştırma yöntemleri şunlardır:

–   Referans yöntemi.

–   Özet bilgiler.

–   Uzman yöntemi.

1.5 ARAŞTIRMANIN ÖNEMİ

Günümüzde günlük katı atıklarımızı mümkün olan en küçük miktarlara düşürmek büyük önem arz etmektedir.

BÖLÜM2

GÜNLÜK ÇÖPLERİN GERİ DÖNÜŞÜM BİÇİMLERİ HAKKINDA GENEL BİLGİ

2.1 GERİ DÖNÜŞÜM ve YENİDEN KULLANIM

      2.1.1 GERİ DÖNÜŞÜM ve YENİDEN KULLANIM KAVRAMI

Geri dönüşüm: Atıkların işlenerek faydalı ürün ve maddelere geri dönüştürülme süreci. Geri dönüştürülecek olan malzemelerin fiziksel, kimyasal veya biyolojik işlemlerin bazı önemli aşamalarından geçmesi gerekmektedir.  Kimyasal olarak işlenmiş ürünlerin geri dönüşümü genellikle yakıt gazı veya ısı kullanımı sonucu “yakma yöntemi” ile gerçekleştirilir veya diğer insan amaçlarına yönelik faydalı ikinci gazların üretimini sağlar. Biyolojik olarak işlenmiş ürünlerin geri dönüşümü ise gübre, metan ve diğer organik bileşikler gibi ürünleri geri kazanmak için esas olarak fermantasyon, ayrışma, biyolojik dönüşüm yöntemleriyle sağlanır.

Yeniden Kullanım: Atıkların yeniden kullanılması mümkün kılan bir süreçtir. Herhangi bir kimyasal veya biyolojik işleme tabi olmadan madde ve ürünleri esas biçimleriyle esas amaçlarına yönelik kullanılması sürecidir. Süreç boyunca, temizleme amaçlı yıkama veya tamir gibi, atıklarda ciddi herhangi bir dönüşüme neden olmayan bazı hafif işlemler gerçekleştirilebilir.

      2.1.2 Günlük Katı Atıkların Geri Dönüşüm Gücü

No.

Malzemeler

Yığın(%)

Nem(%)

Kül(%)

1

Gıda Maddesi

61.0 – 96.6

60.2 – 89.6

3.5 – 47.0

2

Naylon

13

5.7 – 52.8

0

3

Plastikler

0.0 – 10.0

3.1 – 20.1

0

4

Kumaşlar

0.0 – 14.2

7.4 – 20.7

5

Yumuşak Lastikler (Kauçuk)

0

6

Sert Lastikler (Kauçuk)

0.0 – 2.8

7

Ahşap

0.0 – 7.2

11.7 – 26.2

8

Delikli Köpük

0.0 – 1.3

5.7 – 10.0

9

Kağıt

0.0 – 14.2

17.7 – 51.5

1.0 – 13.6

10

Cam

4.0 – 25.0

11

Madenler (Metaller)

0.9 – 3.3

12

Deri

0

13

İnşaat Döküntüleri

0.0 – 10.5

20

14

Çanak Çömlek ve Çini

0.0 – 3.6

15

Mukavva

0.0 – 4.6

16

Boş teneke kutular

0.0 – 10.2

17

Piller

0

18

Pamuk

0.0 – 2.0

19

Bambu, saman ve pirinç sapları, yaprakları

0.0 – 25.0

20

Yumuşakça kabukları, hayvan kemikleri

0.0 – 9.0

21

Mika (evrenpulu)

0

Tablo 2.1. Günlük Katı Atık Bileşimi

Kaynak: Ho Chi Minh City’teki katı atık yönetim sisteminin kapasitesini ve verimliliğini artırmak için Plan. Tabii Kaynaklar ve Çevre hizmet. Aralık 2003, Vietnam.

Yukarıdaki günlük katı atık bileşiminin istatistikî tablosu gösteriyor ki, Gıda Maddesi atıkları en yüksek oranı oluşturmaktadır: İnorganik atıklar toplam atık hacminin 25%’ini oluştururken Gıda Maddesi atıkları ortalama 75%’ini kapsıyor. İnorganik atıklar kâğıt, mukavva, plastik, naylon, kauçuk, cam, metal vb 15-20 değişik tür maddeyi içermektedir.

–  İnorganik Çöp: Atık kağıt, metal, plastik ve cam gibi maddelerin geri kazanılması, geri dönüşüm ve yeniden kullanım kapasite oranı Vietnam’da yaklaşık 25% civarındadır.

–  Organik Çöp: Organik çöp artan atık miktarının 75% gibi yüksek bir miktarını oluşturmaktadır. Günümüzde Vietnam’da bu tür atıklar mikro-biyolojik gübre kullanımı amacıyla geri dönüştürülmektedir fakat süreç başarıya ve yeterli popülerliğe erişmemiştir. Çünkü çöplerin ayıklanması yeterince iyi yapılamamaktadır ve çıktı garanti edilmemektedir. Mikro-biyolojik gübre haline dönüşüm ilave olarak başka bir model ise metan elde etmek ve günlük kullanım için elektrik enerjisi üretmek amacıyla atıkların depolama sahasında toplanmasıdır. Tipik olarak aynı şey Vietnam, Ho Chi Minh City’de bulunan Go Cat Depolama Sahasında yapılmış ancak gaz çıkışı kararsız olduğu için bu girişim başarısızlıkla sonuçlanmıştır. Atık işleminin şu anda gözde olan biçimi ortak depolama sahasıdır ki bu süreç depolama sahasının civarında ve yer altı sularında kirliliğe neden olmaktadır.

Çöplükte yer alan birçok madde kurtarılarak, toplum için faydalı birçok ürünün yapımında hammadde olarak kullanılabilecek materyallere dönüştürülebilir. Böylece üretim için ithalatına ihtiyaç duyulan birçok maddenin ithalatına da gerek kalmaz.

Çöplükleri organik madde kısmı çoğunlukla sebze ve hayvansal atık kökenlidir. Organik çöpler çevre ve tarlalara zararlı etkisi olmayan, tam tersine toprağın yorgunluğu alma kapasitesine sahip olan kompost gübre üretiminde veya tarım ve ormancılıkta düşük maliyette gübreleme niyetiyle kullanılabilir.

Bu nedenle her bir birey ve hanehalkı çevre yönetim yetkililerinin çalışmalarına destek amacıyla çöplüğünü birer kaynağa dönüştürmelidir. İnorganik çöplerde olduğu gibi organik çöpler de çöp toplama birimlerine bırakılabilir, ya da belirtilen teknolojilerle çöp kaynağının etkin kullanımı için uygun koşullar sağlanarak paraya dönüştürülebilir.

Yukarıda belirtilen nedenlerden dolayı günlük katı atıkların, özellikle organik atık durumunda olanların geri dönüştürülmesinin büyük ölçüde yararlı olduğu tespit edilmiştir. Önerilen yöntem ise ayrışabilir organik atıkların, epeigeic solucanların kullanılmasıyla işlenmesidir.

BÖLÜM3

EPEIGEIC SOLUCANLAR VE SOLUCAN GÜBRESİNİN ETKİLERİ

3.1 SOLUCANLARIN SINIFLANDIRILMASI VE ETKİLERİ

epigeic solucan türü

EPEIGEIC SOLUCANLAR VE SOLUCAN GÜBRESİNİN ETKİLERİ

Epeigeic: Aynı zamanda yüzeyde bulunan her türlü organik madde, hayvan leşleri veya atığı yeme davranışı ile öne çıkan, kan solucanı veya gübre yiyen solucan olarak da adlandırılır. Bu solucanlar organik atıkları toprağı iyileştirme görevleri olmaksızın ayrıştırırlar. Hepçil (hem et hem ot yiyen) davranış biçimlerinden ötürü bu solucan türleri normalde yüksek protein içeriği sağlarlar. Dahası toprak yüzeyindeki yaşam alanlarından dolayı vücutlarının yüksek enzim içermesi nedeniyle birçok düşmanı vardır. Bu solucan grubu evcil ve kümes hayvanlarının beslenmesinde ya da su-kültüründe besin olarak kullanılır. Ayrıca bu solucan gurunu aynı zamanda Kanada, ABD, Avustralya, Japonya gibi dünyanın gelişmiş ülkelerinde çevresel kirliliği önlemek için tarımsal ve endüstriyel atıkların işlenmesinde kullanılmaktadır:

Eisenia foetida, Eudrilus eugenie (Nigerian), Perionxy excavatus…

Aneceic: Aynı zamanda toprak kazıcı solucan olarak da adlandırılırlar ve toprakta dikey yönde yaşarlar. Açtıkları tüneller zaman zaman toprakta 3 m kadar derinlere inebilir. Topraktaki hem organik maddelerle hem de minerallerle beslenirler ve dışkılarını tünelleri boyunca bırakırlar. Geceleri beslenmek ve çiftleşmek için toprak yüzeyine çıkarlar. Çok geniş çeneleri vardır ve her tür organik maddeyi ezerek tüketebilirler. Bu nedenle toprağın iyileştirilmesi için oldukça faydalıdırlar ve iri vücutlu olmalarından dolayı aynı zamanda olta balıkçılığında da kullanılırlar.

Lumbricus, Polypheretima elongate, Lampito maruti…

Endogeic: Bu tür solucanlar organik maddeler yerine topraktaki mineral maddelerle beslenme davranışı sergilerler. Toprakta yatak olarak hareket ederler, dolayısıyla organik ayrıştırma sürecinde herhangi bir etkileri yoktur ve sürekli olarak bir yerden bir yere hareket ederler. Bu solucan türü de toprağın işlenmesinde kullanılabilir ancak Aneceic türlere göre tercih edilmezler.

Pentoscolex sps. Eutopeius. Drawida sps…

3.2 SOLUCAN GÜBRESİ NE DEMEKTİR?

Solucan gübresi, solucanların sindirim sisteminden geçmesi sonucu organik atıklardan üretilen bir çeşit 100% organik gübredir.

Solucan gübresi bitki büyümesini kuvvetlendirme etkisine sahip olan besin değeri yüksek bir tür doğal gübredir. Hayvan gübresinden farklı olarak solucan gübresi bitkiler tarafından kolayca ve hemen alınabilir. Sadece bitkide büyüme sağlamakla kalmaz aynı zamanda toprağın su tutma kapasitesini arttırırken bitkileri kök hastalıklarına karşı da korur.

Solucan gübresi bakteri, mantar ve küf gibi yüksek aktiviteye sahip olan belirli organizmaları ve özellikle de serbest azot bağlayıcı bakteriler (Azotobacter) ile fosfor ve selüloz ayrıştırıcı bakteriler ve biyo-katalizörleri içerir. Sonuç olarak, bu organizmaların faaliyetleri topraktaki gelişmelerini sürdürmeye devam etmektedir.

3.3 SOLUCAN GÜBRESİ NASIL KULLANILABİLİR?

Solucan gübresi fidanlıklardaki kültür bitkilerinde kullanılan toprağa katılarak kullanılabilir. Solucan gübresi çimlenmeyi teşvik eder ve fidelerin sağlıklı koşullarda büyümesini sağlar. Toprağı iyileştirir. Torak neminin uygun olmasıyla birlikte solucan gübresindeki mineraller ağaçlar tarafından doğrudan alınırlar.

3.4 SOLUCAN GÜBRESİNİN FAYDALARI

Solucan gübresi suda çözülebilen besin maddelerince zengindir ve üst toprakta bulunan humusun %50’sini içermektedir. Hayvan gübresinden farklı olarak solucan gübresi bitkilerde hemen kullanılabilir. Solucan dışkısı nitrojen, fosfor, potasyum, kalsiyum ve magnezyum gibi bitkisel büyüme için gerekli mineralleri içerir. Ayrıca manganez, bakır, çinko, kobalt, borat ve demir içeren solucan gübresinin en yararlı özelliği bitkiler tarafından emilime hazır olmasıdır.

Solucan dışkısındaki humus, topraktaki toksinleri, zararlı mantar ve bakterileri ortadan kaldırabilir. Sonuç olarak, solucan dışkısı ürünler üzerindeki zararlı etkileri sınırlayabilir. Organik atıklardaki ağır metalleri tutarak bitkilerin ihtiyaç duyduklarından daha fazla mineral kompleksi emilimi yapmalarını önlemeye yardımcı olurlar.

Solucan gübresi pH dengeleyici faktör olarak işlev görerek bitkilerin çok yüksek veya çok düşük pH derecesine sahip topraklarda büyümesine yardımcı olur.

Solucan gübresindeki humik asit düşük yoğunlukta bile bitki büyümesini tetikler. Humik asit solucan gübresi içinde bitkilerin en kolay biçimde alabileceği şekilde yer alır. Humik asit aynı zamanda topraktaki bakteriyel büyümeye de yardımcı olur ve ayrıca toprağın su tutma kapasitesini artırarak uzun bir süre gevşek, yumuşak ve nemli olmasını sağlar.

BÖLÜM4

ORGANİK ATIKLARIN EPIGEIC SOLUCANLARLA EVSEL ÖLÇEKTE AYRIŞTIRILMASINDA ÖNERİLEN YÖNTEM

4.1 ORGANİK ATIKLARIN EPIGEIC SOLUCANLARLA EVSEL ÖLÇEKTE AYRIŞTIRILMASINDA ÖNERİLEN YÖNTEM

Bu yöntem Vietnam’da oldukça yenidir. Ancak çevresel kirliliği önlemek için tarımsal ve endüstriyel atıkların işlenmesinde epigeic solucan türünün kullanılması Kanada, ABD, Avustralya, Japonya gibi ülkelerde zaten başarıyla uygulanan olumlu bir yöntemdir.

Diğer ülkelerde de, insanlar tarafından evsel çapta solucan yetiştirilmesi yeni bir şey değildir. Solucanları kullanarak çöplerin tüketilmesi, çevrenin temiz tutulması, yüksek kalitede ürünler için solucan gübresi üretmek yaşayan çevre için faydalı bir şeydir.

Solucanlarla işleme sayesinde organik çöplerin doğal çürüme sürecinin bir sonucu olan, çevreye kötü koku yayılma sorunu da ortadan kalkmaktadır.

4 kişilik bir aile için evsel ölçekte organik çöplerin dönüştürülmesi sürecinde önerilen yöntem solucanlardır. Çöpleri kaynağında ayrıştıran bir ev için 55×45x55cm (Uz×Gen×Yük) ebatlarında iki bölmeli bir model solucan yetiştirme kabı yeterli olacaktır. Her bir bölümde 55×35×12 cm hacminde uygun oranda solucan ve yataklama malzemesi yer alır. Her bir bölümün altında biriken sıvıyı toplamak için birçok küçük delik bulunur. Ayrıca son bölümün altında ise, evin sıhhi ortamını bozacağı korkusu ile insanların programa katılmalarını engelleyen, çöpten sızan sıvıyı toplamak amacıyla bir tepsi yer alır. Ev halkının organik çöpleri her bir bölüme sırasıyla koymadan önce günlük olarak ne kadar organik atık ürettiklerini tespit etmesi gerekmektedir. Çöpler solucanlar tarafından organik gübreye dönüştürülmek üzere ayrıştırılacaktır. Ortalama 1 ay sonra birimlerin içi bitkilerinizde veya toprak iyileştirme amacıyla kullanabileceğiniz gübreniz hazır olacaktır.

Sebze, kahve telvesi, kâğıt, talaş, çay-yaprakları, yumurta kabukları, muz kabukları, meyve kabuğu, yaprak gibi organik atıklar solucan için yiyecek olarak kullanılabilir.

Her türlü et, balık, domuz veya sığır kemikleri ya da kimyasallar ile işlenmiş ahşap talaşı gibi maddeler solucan kaplarına koyulmamalıdır. Et, balık, domuz ve sığır kemik gibi maddeler fare ve böcekler cezbederek yuva yapmalarına ve sisteme zarar vermelerine neden olacaktır.

Aşağıda bazı özgün modelleri görebilirsiniz:

solucan besleme kabı

solucan besleme kabı

solucan besleme kabı

solucan besleme kabı

BÖLÜM5

SONUÇ VE ÖNERİLER

Şimdi çöpler hakkındaki fikirlerinizi değiştirme zamanı. Çoğunlukla çöplerimi atılması gereken şeyler olarak görme eğilimindeyizdir. Bu durum çöpten kurtulma eğiliminde olan insanların çöpe karşı umursamaz bir tavır içinde olmalarına neden olmaktadır.

 

Katı atıkların endişe duyulması gereken mevcut sorunlardan birisi olduğu düşünülebilir. Özellikle de, bir yandan bilim ve teknolojinin hızlı gelişimi yeni ihtiyaçlar doğurarak insanların yaşam kalitesini yükseltmekteyken, diğer yandan da çok hızlı bir kentleşme gerçekleşmektedir. Bu da, daha fazla atık üretmenin ve günlük binlerce ton katı atık ortaya çıkarmanın ana nedenlerinden birisidir. Bu nedenle, katı atıkları bir karlılık kaynağına dönüştürmek ve çevresel kirliliği etkin bir biçimde yok etmek için organik atıkların ayrıştırılması sürecinde epigeic solucanların evsel ölçüde kullanılması ve böylece depolama alanlarına nakledilecek ve işlemden geçecek olan çöplerin azaltılması önerilmektedir.

 Çeviri: Savaş Gönen

Etiketler:

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış.

Yorum Yaz