Solucan Gübresi Bilgi Portalı 06 Aralk 2016

Usta Vermikompostçu ve Su Bilgesi Shelley Grossman ile Röportaj

Usta Vermikompostçu ve Su Bilgesi Shelley Grossman ile Röportaj

Shelley Grossman http://vermicoast.com/ adlı web sitesinin sahibi ve uzun yıllar Usta Vermikompostçu olarak faaliyet gösteren, konusunda yazılı ve görsel yayınları bulunan başarılı bir üreticidir. Kendisiyle internet üzerinden sıklıkla yazışarak bir çok konuda bilgi alışverişi içinde bulunmaktayım. Beni kırmadılar ve bu ufak röportajımı kabul ettiler. Kendilerine teşekürlerimi sunuyorum.

Shelley, yıllar önce aldığı ve hala içinde yaşamakta olduğu evinin bir çöl kadar bakımsız olan bahçesini tam bir yeşil vahaya dönüştürmüş başarılı bir geridönüşümcüdür. Bu dönüşümü kompost, vermikompost, evsel kullanım atık suyu ve çatı saçaklarından topladığı yağmur suyuyla yapmıştır. Shelley yıllık düşen yağmur oranının oldukça az olduğu bir bölgede yaşamaktadır. Onun başarısına dair bir kaç makale için bknz:

California Paradise

Bilge-Su Teknikleri Yarım Akrelk Bir Çölü Yemyeşil Bir Bahçeye Nasıl Dönüştürür

 

recycle_with_earthworms

Shelley Grossman ve Toby Weitzel’in birlikte kaleme aldıkları Solucanlarla Geridönüşüm adlı kitabı

Vermicoast

Savaş Gönen: Twitter’da kendinizi “Yaşamım;  solucanlar ve onları kullanarak Tivoli Gardens with Shel 4organik atıkların dönüştürülmesi!” olarak özetlemişsiniz. Organik atıkların dönüştürülmesi işine, solucanlara ve vermikültüre ilk olarak ne zaman ilgi duydunuz? Ve tabi neden? Bize biraz hikâyenizden bahseder misiniz?

Shelley Grossman : 1987 yılında bu eve taşındığımızda, 8 ile 12 adet çöp kutusu vardı. Evin sahiplerine neden bu kadar çok çöp kutusu olduğunu sorduğumda, kutuların tamamen bitkisel atıklar için olduğunu söylediler. Haklıydılar. RW-mouth.jpeg1San Diego gazetesinde, Uzman Kompostçuluk (Master Composter) kursuna katılıma dair bir ilan vermiş olan küçük bir makale buldum. Hemen aradım ve ilanın ilk verilişinden bu yana her ay sınıfın oluşması için aramaya devam ettim. Aramamın bir diğer nedeni de, bana demelerine, göre eğer sınıf mevcudu 20 kişinin altında kalırsa sınıfın oluşmayacağı gerçeğiydi. Kursu aldıktan ve sınıfta edindiğim bilgileri kullandıktan sonra artık 7 tane işleyen kompost kutum vardı. Biten kompostu bir elekle elediğimde kompostun solucanlarla dolu olduğunu gördüm. 1989 yılında solucanları yetiştirme ve satma işine başladım. Ayrıca birlikte mezun olduğum diğerleri ile birlikte programın 5 ve 6.ncı sınıflarına ders de verdim. Bu sınıfların birinde daha sonra benim 8 yıl boyunca iş ortağım olan, aynı zamanda kitabımın ve o zaman satış için çıkarmış olduğum VHS kasedinin ortak yazarı olan bir kadınla tanıştım. Gelecek yıl solucan yetiştirme ve satış işinde 24. yılım doluyor.

Many more bins 2010-07-09 .JPGSavaş Gönen: Bir makalede şöyle yazıyor; “Shelley evinin arkabahçesinde, garajın arkasında kuzeyebakan alanda, kendi bahçesinde kullanmak ve satmak amacıyla solucan gübresi ve solucan üretimi yaptığı 68 adet solucan kabı bulundurmaktadır. Fakat onun aslı amacı eğitimdir.” Lütfen bize biraz eğitim amacınızdan bahsedebilir misiniz? Bu konuda neler yapıyorsunuz?

Shelley Grossman : Yerel okullara konuşmacı olarak davet edildiğim zamanlarda bunu yapıyorum. Ayrıca her yıl bizim ilçe fuarında da konuşuyorum. Bahçecilik kulüplerinde ve bana sorular sorulan bu tür etkinliklerin olduğu her yerdeMany bins 2010-07-09 konuşuyorum. İş ortağım varken, iç içe iki yerleşke alanını bir arada bulunduran bir okulla sözleşmemiz vardı. Sınıflar K-12 biçiminde idi (ÇN: ilk ve orta öğretim sınıflarının toplamı, 12 yıllık eğitim biçimi/SG). Bu özel okulun öğrencilerinin eğitimi dışındaki diğer bir amacı, yerleşkede asla bir atık taşıyıcısına sahip olmamaktı. Onlarla bir yıl kadar çalıştık ve bu hayallerini gerçeğe kavuşturduk; artık hiçbir dvdatık taşıyıcıya ihtiyaçları yoktu. Tüm atıklarla ya solucanlar besleniyor ya da kompost yapılıyordu. Çalışmalarımı mükemmelleştirmek için iki yıl harcadım, bir kameraman kiraladım ve şu anda satışta olan, çekimleri burada evimde ve sitemde gerçekleştirilen 53 dakikalık DVD’im var. Ayrıca şu an solucan kutumun sayısı 90 adet oldu.

Savaş Gönen: Biraz da kazanmış olduğunuz ödüllerden konuşabilir miyiz?

307cdfdd-c4db-57f8-adc3-03e1f3e55d1e.image_t540

Shelley ve eşi Jay plaket alırken

Shelley Grossman : İş ortağım varken biz (ben), 3 yerel ilköğretim okulu ve 1355 öğrencisinin atıklarını kapsayacak olan bir solucan kabı için hibe başvurusunda bulunduk. 2 yıllık bir hibeydi ve Greater San Deigo Resource Conservation District adlı kurumdan geldi. Bunun sonunda, yaşadığımız yere biraz uzak olan A Black Tie Affair’a (ÇN: yemek hizmeti [catering] veren özel bir şirket/SG) davet edildik. Reddetmeyi düşündüm ama ısrar ettiler. Gittik ve atık dönüşümü konusunda birincilik ödülü ile ödüllendirildik. Bu demektir ki biz belediyelere, su havzalarına, komşu ilçedeki bu tür yapıların tamamına karşı hükmolunduk. Çalışmalarımızı öven devlet, ulusal senatörler ve milletvekilleri tarafından verilen övgü mektuplarımız var.

Savaş Gönen: Biraz daha detaya inelim: İlk başladığınız zaman, en çok hangi sorunlarla karşılaştınız? Bu problemlerle nasıl baş ettiniz?

Shelley Grossman : Bu işe başladığımda karşılaştığım tek sorun solucan satışı konusunda insanlara nasıl ulaşacağım idi. İlk başlarda memnun olan bir müşterinin kulaktan kulağa yaymasıyla oluyordu bu iş. Şimdi bir sitem var ve craigslist kullanıyorum (ÇN: Bir bülten aracılığıyla evini, arabasını, eski eşyalarını satacakların birbirine haber vermesini, gidilecek konserlerin, organizasyonların, tiyatroların duyurulması sağlayan web sistemi/SG). Her ikisi de benim için iyi işliyor.

2010-11-02 14-53-36_0015

Savaş Gönen: Vermikültür Türkiye’de kısmen yeni bir alandır. Türkiye’de insanlara nasıl iyi bir vermikompost üreticisi olabileceklerini öğretecek olan herhangi bir okul, üniversiteye bağlı herhangi bir bölüm ve hatta üreticiler tarafından yürütülen özel girişimli çalıştaylar bunmamaktadır. Bu açıdan bakarsak, yeni başlayanlara neler önerebilirsiniz?

2009-11-11 14-27-54_0015Shelley Grossman : Küçük başlayın. Küçük düşünün. Küçük bir plastik süveter kutusu veya evinizde bulunan herhangi bir şey kullanın. Solucanların (kırmızı solucanlar) mikroskopik boyutta ağızları vardır. Atıkların kapalı bir kovada, güneş altında bir hafta kadar ayrışmaya başlaması için müsaade edin. Bu süre sonunda atıklar neredeyse çorba kıvamında olacaklardır. Çorba kıvamında olan atıklar neredeyse anında hazır solucan yemi gibidir. Solucanlarınızı bununla besleyiniz.  

Savaş Gönen: Sizce, vermikompost ve diğer gübreler arasındaki fark nedir? Üründe en yüksek verimi alabilmek için vermikompost kullanımında dikkat edilmesi gereken şeyler nelerdir?

Shelley Grossman : Benim fikrim şudur: Vermikompost pestisitlerden tamamen arındırılmış olan zengin ve organik bir toprak düzenleyicisidir. Bana göre en yüksek ürün verimi 9 ölçü bahçe toprağına 1 ölçü vermikompostun iyice karıştırılarak kullanımıyla mümkün olmaktadır.

Savaş Gönen: Herhangi bir alıcı, ilk bakışta vermikompostun ve solucanların kalitesinin iyi olup olmadığını nasıl anlayabilir? Solucan ve vermikompost satın alırken nelere dikkat etmesi gerekir?

Shelley Grossman : Kalite burada, ikamet ettiğim bu yerin bahçesinde apaçık ortadadır. Müşteriler yükseltilmiş sebze yataklarını görüyorlar. Aynı zamanda sadece bitkilerden ve sıfır çimden oluşan, çünkü çim nature-1_fBoxVbizim iklimimiz için tam bir su canavarıdır, zengin ve güzel yeşil bir bahçe görüyorlar. Bu da satmış olduğum solucanların kalitesinin kendi kanıtıdır.

Savaş Gönen: Tüm dünya genelinde vermikompostun genel durumu ve ilerleyişi ne aşamadadır? Sürdürülebilir tarım açısından vermikültür gerçekten yeterli bir alternatif olabilir midir?

Shelley Grossman : Ben sadece bunun gelecekte mümkün olabileceğini ümit edebilirim. Birçok vermikompost sitesinde yer almaktayım ve eklemeye değer bir şeylerim olduğu sürece yorumlarda bulunabilirim.

Savaş Gönen: Biraz da bulunduğunuz bölgede vermikompost üretimine devletin veya yerel yönetimlerin yaklaşımından bahsedebilir misiniz? Yoksa sizde de, vermikültür sadece bireysel faaliyetler olarak mı yürütülüyor?

Shelley Grossman : Bu sorunuza burada yanıt verebileceğimden çok daha fazlasını ciwmb.ca.gov adlı sitede bulabilirsiniz. Bulunduğum ilçedeki diğer üreticilerle pek fazla temas halinde değilim doğrusu.

Savaş Gönen: Bazen büyük işletmelerin, örneğin havaalanı, oteller vb. vermikompost üretimi işine girdiklerine yönelik haberler çıkıyor. Bu konuyu nasıl değerlendiriyorsunuz? Sizde tarım dışı bu sektörlerin vermikompost üretimine dahil olmaları genel anlamda doğru mudur ve bütün olarak vermikültüre bir katkı sağlar mı?

Shelley Grossman : Evet, büyük ölçekli vermikompost üretimleri yapılıyor. Seattle, Vancouver, Kanada and Toronto bunu yapıyor. Bu bana kaçınılmaz gibi geliyor. Çünkü eğer gelecekte kendi kendimizi besleyebileceksek ürettiğimiz organik atıkların bir kaynak olarak ele alınması gerekiyor, çöplüklere yığılacak olan atıklar olarak değil.

Savaş Gönen: Vermikompost üretiminden ve dikkat edilmesi gerekenlerden bahsettik. Biraz da ürünün satış ve pazarlamasından bahsedebilir miyiz? Bu konuda nelere dikkat edilmelidir? Neler tavsiye edersiniz?

Copenhagen 1st day main square 14Shelley Grossman : Kendinize sağlam bir referans tabanı bulun. Benim, bana referans veren yerel bir kaynağım, bir geri dönüşüm merkezi, var. Onlar her türlü geri dönüşüm konusunda eğitimler veriyorlar: kompost üretimi ve bunu solucanlarla yapma, yağ ıslahı vb. Bir site kurun kendinize. Craigslist kullanın. Büyük gruplarla iletişime geçin ve her zaman ulaşılır olun.

Savaş Gönen: Solucan gübresinin sıvı, katı, akıntı suyu gibi birçok yan ürünleri var. Bunların kullanımı konusunda birçok farklı görüş mevcuttur. Siz neler söyleyebilirsiniz. Fayda ve zararları nelerdir? Nelere dikkat edilmelidir?

Shelley Grossman : Vermikompost yan ürünleri her kim tarafından kullanacak olursa olsun, mutlaka bitkileri, ağaçları ve sebzeleri için sağlıklı bir şekilde en uygun nasıl kullanılacağının bilgisinin de verilmiş olması gerekir (literatürde bu bilgi ürünle beraber verilir). Eğer bu olmazsa tekrar müşteri elde edemeyeceklerdir.

Savaş Gönen: Solucanlar sadece gübre üretiminde kullanılmamaktadır. Aynı zamanda yem katkı maddesi olarak bizzat kendileri de kullanılmaktadır. Bulunduğunuz bölgede bu tür faaliyetler var mı? Biraz bahsedebilir misiniz? Solucanlar başka hangi tür sektörlerde kullanılabilir?

Shelley Grossman : Burada kırmızı solucanlar hidrofonik çiftçilikte kullanılmaktadır. Solucanlar taiapia balığı atıklarıyla beslenen çakıl yataklarının sulu kısmında bulunuyorlar. Bu benim verebileceğim en iyi örnektir. Bu özel bir çiftlik olabilir, ya da insanların katılıma davet edilebilecekleri bir tür çiftlik de olabilir.

Savaş Gönen: Solucanları, vermikompostu yani genel olarak vermikültürü insanlara daha çok yayabilmek için sizce neler yapılabilir? Bu anlamda siz neler yapmaktasınız?

Shelley Grossman : Sahip olduğumuz her fırsatta, insanlara vermikompostun faydalarını anlatmak ve öğretebilmek için erişilebilir, ulaşılabilir olmalıyız.

grossmanSavaş Gönen: Gerçekleştirmiş olduğunuz yeşil devrim ve ünlü bahçeniz hakkında konuşabilir miyiz biraz da?  Bize başından itibaren, bahçenizin oluşum serüveni ile ilgili biraz bilgi verebilir misiniz? Ve tabi bahçenize dair gelecek planlarınızdan da…

Shelley Grossman : Bu yer bizim elimize çoğunlukla çim, ağaç ve çalılarla dolu normal bir bahçe olarak geçti. Şu anda ise tam bir turba (çim) dönüşüm yerlerinden birisi halindedir. Bu durum hem kompost hem de malç kullanımı sayesinde mümkün oldu. Malç ardı ardına geçen yağmurlu mevsimlerden sonra zamanla ayrışarak toprağın devamlılığını sağlayan zengin mikrobiyolojik yaşama dönüşür. Bizim bahçemiz burada bunun tam bir ispatıdır.  

nature-2_fBoxVnature-4_fBoxVSavaş Gönen: Biraz da “atık su sulama sistemi” hakkında konuşalım.  Su bilgesi (water-wise) olmanın sırrı nedir? Çamaşır suyu, duş sabunu, şampuan, bulaşık yıkama sıvıları ve otomatik bulaşık makinesi deterjanları ve diğerleri… Atık su içinde bulunan tüm bu kimyasal maddeler bahçenizdeki bitkilere zarar vermiyor mu? Bir makalede deniyor ki, “sabun ne kadar ucuz olursa içerdiği kötü kimyasal da o kadar az olur. Eğer insan vücudu için güvenliyse muhtemelen bitkiler için de güvenli olacaktır.” Bu fikre katılıyor musunuz?

Shelley Grossman : Su bilgesi olmanın sırrı yılda ancak 11 inçlik (yaklaşık 279 mm) yağmur alan bir iklimde yaşıyor olduğunuzu bilmektedir. Çatı saçaklarından tatlı su toplama sistemimiz var. Ayrıca biri duşta, diğeri de akıllı çamaşır makinesinde olmak üzere 2 adet atık su toplama sistemimiz var. Üçüncü bir tanesi de kullandığım bulaşık yıkama tekniğindedir. Duşu ısıtıyorum, indüksiyon ocakta suyu 190 dereceye (yaklaşık 87 santigrat derece) kadar ılıtıyorum, bulaşıkları bu suda yıkıyor ve duruluyorum. atıksu 3Atık veya kullanılan suyu daha sonra dışarı alarak arka bahçedeki saksı bitkilerini sulamada kullanıyorum. Tüm sabunlar çevre dostudur. Bu sabunları (veya herhangi bir sabunu) kullanmanın bir faydası da, içindeki kimyasallar bitkinin kök salma bölgesine gidiyor ve bitki hastalıklarını önlüyor. Atık su üzerine bir araştırma ve sunum yaparken Kaliforniya’da bulunan tek kirleticinin 1/27000 oranında e-coli parçacığı olduğu bilgisine ulaştım. Bu mikrop bütün insanların bağırsağında bulunur. Eski bir hemşire olarak, atık su kullanarak ürettiğim meyve vb ürünleri güvenle tüketebiliyorum. Atık su yaşadığım/ız yerde basitçe bir şey değildir.

atıksu 2

atıksu 1

 

Savaş Gönen: Vermikompost özellikle milyonlarca faydalı bakteriler içiriyor. Atık su kullandığımızda tüm bu yararlı bakteriler atık sudan gelen kimyasallarla ölmeyecekler midir?

Shelley Grossman : Benim açımdan değil. Hatta daha da güçlenmişlerdir. Bunun nedeni, kök bölgesinin suyu ve herhangi bir kimyasal kalıntıyı iyi amaçlar için kullanmasındandır.

nature-3_fBoxH

Savaş Gönen: Bazı okullarda, solucanlar üzerine birçok eğitim projeleri yürütülmektedir. Bize biraz solucanlarla ilgili bu projelerden bahsedebilir misiniz? Tabi aynı zamanda gerek sizin ülkenizde gerekse de dünyanın diğer ülkelerinde yürütülen projelerden de bahsetmenizi rica edeceğim.

Shelley Grossman : Aklıma ilk gelen Şişe Biyoloğu (Bottle Biologist) projesidir. İnternet üzerinde rahatlıkla bilgisine ulaşabilirsiniz.

Savaş Gönen: Cevaplarınız için teşekkür ederim.

Shelley Grossman : Bol şanslar!

Copy_of_Shel_in_Arech_Valley

 Ek Fotoğraflar: Shelley Grossman’ın bahçesinden…

atıksu 4

atıksu 5atıksu 9

atıksu 8

atıksu 6

Röportajın İngilizce metni için tıklayınız.

Etiketler:

Yorumlar

  1. MHCAN diyor ki:

    Selam
    Savaş Bey; bu değerli röportajı yaptığınız ve bize ulaştırdığınız için teşekkürler

    1. Savaş Gönen diyor ki:

      sayın MHCAN,

      yorumunuz için ben teşekkür ederim.

      Saygılarımla.

  2. gülnur diyor ki:

    savaş bey merhaba; bu işe yeni başlayacaklar için( ticari olarak) hangi yöntemi önerirsiniz ? kaç solucanla başlamalı ilk etapta hangi besin atıkları verilmeli… teşekkürler

    1. Savaş Gönen diyor ki:

      Sayın gülnur,

      Her yöntem kendine göre avantajlara sahiptir. Benim tercih edeceğim yöntem Sürekli Akış Sistemidir. Çünkü solucanların en az rahatsız olduğu ve ilk kurulum maliyetinden sonra en az işçilik ile tam otomasyon bir sistem olarak işleyebilmektedir. Başlayacağınız solucan sayısı tamamen sizin kurmak isteiğiniz tesisin büyüklüğüne göre değişir. Ancak her zaman için solucan sayısı olması gerekenin altında olursa iş yavaş yürür ve belki gelişmeden durma noktasına varır. Bu nedenle buradaki yazı ve yorumlara zaman zaman göz atarsanız bir çok konuda buna dair ortalama bilgiler paylaşılmıştır. Verilecek besin olarak da ilk başlangıçta kompot hayvan gübresi ve saman veya doğranmış kağıt verebilirsiniz. Solucanların içinde bulunacakları ekosistem bir kez oturmaya başlayınca zamanla verilebilecek yem türü yelpazesini genişletebilirsiniz.

      Saygılarımla.

      1. niyazi diyor ki:

        SAVAŞ BEY MERHABA,

        BEN UZUN YILLAR DEĞİŞİK KONULARDA MAKİNA İMALATI YAPMIŞ MAKİNA MÜHENDİSİYİM.

        BİR SÜREDİR SOLUCAN GÜBRESİ İÇİN FULL OTOMASYONLA ÇALIŞACAK BİR MAKİNA İÇİN ARAŞTIRIYORUM.

        BU SİTEDE VERDİĞİNİZ SAMİMİ CEVAPLAR VE BİLGİNİZİ PAYLAŞMAK KONUSUNDAKİ GAYRETİNİZ BENİ ÇOK ETKİLEDİ..

        SİZLE TANIŞMAYI VE GÖRÜŞMEYİ GERÇEKTEN ARZU EDİYORUM.

        SİZDE UYGUN BULURSANIZ GÖRÜŞMEK DİLEĞİYLE.

        NİYAZİ TOPSEVER
        532 473 92 77

        1. Savaş Gönen diyor ki:

          Niyazi bey ilgi ve alakanız için teşekkür ederim.

          Size en kısa ve en uygun zamanda bizzat dönüş yapacağım. Birebir görüşebiliriz elbette.

          Saygılarımla.

  3. gülnur diyor ki:

    teşekkür ederim bilginiz için… solucan temini konusunda sizinle irtibat kurabilirmiyim?

    1. Savaş Gönen diyor ki:

      Elbette sayın gülnur. matolanta@gmail.com adresinden yazabilirsiniz.

  4. Erkan Deniz diyor ki:

    Savas bey
    Solucan sistemimde son gunlerde kertenkelelerin oldugunu gordum. Bunlardan nasil kurtulabilirim. Acil olarak desteginizi rica ederim. Sistemi bosaltmam mumkun degil ne yapacagimi bilemiyorum. Uzun zamandir solucanlarima bakiyorum hevesimi kirdi bu surungenler

    1. Savaş Gönen diyor ki:

      Erkan bey,

      bir solucan kabında sadece solucanlar değil, gözle görünmeyen milyonlarca canlının yanısıra gözle görünür olan bir çok canlı da ikamet etmektedir. Bu canların bazıları beyaz veya kahverengi keneler (mite) mucuk sinekleri veya meyve sinekleri, örümcekler vs. Şimdi gelelim kertenkelelere:

      şirin kertenkele

      Kertenkelelerin tüm dünya çapında irili ufaklı bir çok türü vardır. Bu türlerin çok büyük bir kısmı böcek, sinek, akrep, örümcek gibi çokbacaklılar vb. hızlı hareket eden canlılarla beslenirler. Bazı türleri ise otcul olarak da baslenebilirler. Otcul olmaları bizim hayli hayli işimize gelir. Çünkü solucanlara kati surette zararları yoktur demektir. Böceklerle beslenen kertenkeleler ise ileriye uzanan dillerinin yardımıyla avlarını yakalarlar ve dillerinin üzerindeki yapışkan tükrük sayesinde yakaladıkları avı sıkıca tutarlar. Yakınlarından geçen böceklere saldırarak beslenirler.

      Böcek ve kurtlarla geçindiklerinden insanlar için faydalı sayılırlar. Şimdi bu açıdan bakıldığında kertenkelelerin solucanları yemesi mümkün değildir. Çünkü kertenkelelerin beslenebilmesi için küçük lokmalara ihtiyacı vardır ve bunlar yüzeyde olmalıdırlar. Solucanlar ise boyutça uzundurlar ve çoğunlukla yığının altında oldukları için kertenkeleler onlara zaten saldıramazlar. Peki neden solucan kabını tercih ederler? Çünkü sinek, böcek, küçük keneler, örümcekler gibi oldukça zengin bir mönü onların iştahını kabartır.

      Ayrıca kertenkeler çoğunlukla kış uykusuna yattıkları için sinek, örümcek vb canlıların çoğaldığı yaz aylarında daha çok ortaya çıkacak ve aslında solucan kabı için bir çeşit güvenlik görevlisi gibi işlev göreceklerdir. Bana kalırsa, eğer takip ederseniz solucanlara bir zarar vermediklerini göreceksiniz. Tam tersine aşırı sineklenmeyi ve örümceklemeyi önleyerek size bizzat fayda bile sağlayacaklardır.

      Yine de sizin kabınızı istila eden türün hangi olduğunu bilmek gerekir. Bu konuda türlere ve her bir türün beslenme alışkanlığına dair detaylı bir bilgim yok. Ancak onları bir köşeye toplamak ve sistemden uzaklaştırmak oldukça zordur. Çünkü çok çeviktirler ve yakalanmaları neredeyse imkansızdır. Yine de illaki onları uaklaştırmak istiyorum derseniz, Havaların iyice soğumaya yüz tuttuğu zamanlarda solucan kabınızı aktarabilirsiniz. O zaman yavaş yavaş uykuya çekilecekleri için yeni kaba geçemezler. Yeni kabınızı da dışarında giriş olmayacak şekilde açık kısımlarını tül-ürtü gibi malzemelerle kapatırsanız bir daha giriş yapamazlar.

      Saygılarımla.

      İstanbul Kertenkelesi

Yorum Yaz